ENGELLİLER İÇİN TASARLAMAK, HERKES İÇİN TASARLAMAKTIR !!!

                                ENGELLİLER İÇİN TASARLAMAK, HERKES İÇİN TASARLAMAKTIR !!!

                                                                     Evim Dergisi; Mayıs 2010 
                                                               Hazırlayan: Y. Mimar Hatice Dev@

Bildiğimiz gibi, mayısın ilk haftası ‘ özürlü haftası ’ dır. Birleşmiş Milletlere üye olan 156 ülke tarafından aynı anda değerlendirilen bu hafta boyunca; sakatlığın önlenmesi, sakatların eğitimi ve onlara nasıl yardımcı olabileceğimiz konuları üzerinde durulur.

Bende özürlü dostlarımız ve onlarla birlikte aynı mekanı paylaşan yakınları için küçük, ama yaşamı kolaylaştırmada büyük birkaç öneride bulunacağım.

Özürlüler için tasarlanmış ve bedensel engellilerin fizyolojisi düşünülerek planlanmış mekanlar, onların yaşamını bir nebze de olsa kolaylaştıracaktır. Bu önlemler ve öneriler tasarım aşamasında yapılırsa, tabii ki de çok daha doğrudur. Fakat planlama aşamasında düşünülmemiş detaylar, pekala daha sonradan da yapılan ufak tefek düzeltmelerle mekanlarda konforu sağlayacaktır. Bu uygulamalar, özürlü kişilerle birlikte, ileri derece de yaşlılarında hayatını kolaylaştıracak ayrıntılardır. Peki ne yapabiliriz..??

Mutfak; Mutfağı kullanacak bir özürlü için; tezgah ve mutfak mobilyası önünde manevra alanı olarak en az 1.40m * 1.70m’lik alan olmalıdır. Böylece özürlü bir kişi, bir başkasına ihtiyaç duymadan tezgah önünde kendi işini rahatlıkla yapabilecektir. Buna bağlı olarak; mutfak tezgahı en az 0.55m genişliğinde ve tekerlekli sandalye ile altına girebileceği yükseklikte olmalıdır.
Aklınız da bulunsun !!! Mutfakta kullanılan katlanabilir masalar ve döner mutfak elemanları, tekerlekli sandalyeden uzanmak suretiyle çalışmayı kolaylaştırır.

Kapılar; Kapılar herhangi birinin yardımı olmadan, özürlünün kendi başına rahatça açabileceği kolaylıkta ve hafiflikte olmalıdır. Bedensel engelli kişinin sıkça kullanacağı kapılar; duvarın ön yüzünden 0.20m geride olmalıdır. Böylece özellikle görme engellileri tarafından rahatça hissedilebilir.

Zemin kaplamaları ve iç duvarlar; Halı kullanılacaksa, malzemesi fırça tüylü veya kalın olmamalıdır, tekerleklerin rahatça hareket edebileceği halılar seçilmelidir. Bununla birlikte fayans ve seramik gibi yer kaplamaları, kaygan olmayan malzemeler olmalıdır.
Zemin ve iç duvarlar arasında zıtlık kuvvetli bir şekilde vurgulanmalıdır. Aynı şekilde kapı çerçeveleri belirginleştirilerek duvardan ayrılmalı, vurgulanmalıdır.

Merdivenler; Merdiven kolları düz olmalıdır. Merdivenin korkuluk olmayan tarafına (duvar tarafı) kavranması kolay, kaygan olmayan, çapı yaklaşık 0.40mm ebatında küpeşte konmalıdır. Basamak kenarları belirgin ve zıt renklerle işaretlenmelidir. İstenirse tüm basamaklar belirginleştirilebilir. Tüm basamaklarda bunu uygulamak istemiyorsanız bile, ilk ve son basamağı belirginleştirmekte fayda vardır.

Aydınlatma; Özürlü bir kişinin yaşadığı evde beklide en önemli detaylardan biri aydınlatmadır. Özellikle merdiven ve rampalar, aydınlatmada dikkat edilmesi gereken yerlerin başında gelir. Aydınlatma iyi ve düzenli bir şekilde tasarlanmalıdır. Işık çok göz alıcı olmamalı ve gölgeler oluşturmamalıdır.

Banyo; Ev içerisinde özürlü kişiye ait özel bir tuvalet ve banyonun olması en uygunudur. Ancak buna imkan yoksa; mevcut tuvaleti özürlü kişinin de konforlu bir şekilde kullanabileceği şekilde tekrar düzenlemek mümkündür.

Tuvalet; Tekerlekli sandalye ile klozete cepheden veya yandan ulaşabilecek alan bırakılmalıdır. Ayaklı klozet yerine, duvara monte edilen klozet tercih edilmeli. Klozetin yanındaki duvara sabit 3 - 4 cm. çapında yuvarlak borudan yapılmış bir kol monte edilir.

Lavabo; Tekerlekli sandalyenin rahatça altına girebileceği şekilde monte edilmelidir. (en az 0.80m yükseklik de). Ayaklı lavabo yerine, duvara monte edilen lavabo tercih edilmeli ve lavabo tuvaletin hemen yanına öngörülmelidir.

Küvet; Klozette olduğu gibi, tekerlekli sandalye ile kişi, küvetin uzun kenarına cepheden veya yandan ulaşılabilmelidir. Küvet, zeminden itibaren en az 0.55m yükseklikte ve 1.60m uzunluğunda olmalıdır. Musluklar ise uzun kenardan birine yerleştirilmelidir.

Duş; Eğer duş tercih edilecekse, duşun zemini, tekerlekli sandalye ile girilebilecek şekilde, en fazla %2 eğimli, çıkıntısız, kaygan olmayan, düz zemin olmalıdır.

Anahtar, sigorta, elektrik prizi; Bu gibi aparatlar, zeminden en az 0.90m ve en fazla 1.40m yüksekliğe yerleştirilmelidir. Bunlar için ideal yükseklik yerden 1.00m ’ dir. Yeterli sayıda ve uygun yükseklik de olmaları kullanıcı açısından önemlidir.

Unutmayalım ki, ‘ Engelliler’ e saygı duymak, insanlığa saygı duymaktır ’